Jambonlu ve Peynirli Patates Graten
Jambonlu ve peynirli patates graten; ince dilimlenmiş patateslerin krema, süt, sarımsak, kekik ve eriyen peynirle kat kat hazırlanıp fırında pişirildiği doyurucu bir yemektir.
Patatesler pişerken kremalı sosu içine çeker ve yumuşacık bir kıvam kazanır. Jambon, yemeğe hafif tuzlu ve füme bir aroma verirken üstündeki peynir tabakası fırında eriyerek altın renkli, iştah açıcı bir kabuk oluşturur.
Kaynak tarifte bir kilogram sert dokulu patates, 300 gram beyaz veya füme jambon, 200 gram rendelenmiş peynir, 400 ml tam yağlı krema ve 100 ml süt kullanılmaktadır. Tarif altı kişiliktir ve yaklaşık 90 dakikada hazırlanır.
Bu patates grateni tek başına ana yemek olarak servis edebilir veya yeşil salata, közlenmiş sebzeler ve hafif bir çorbayla tamamlayabilirsiniz. Özellikle serin günlerde, kalabalık aile yemeklerinde ve pratik akşam sofralarında tercih edilebilecek sıcak ve doyurucu bir seçenektir.
Tarif Bilgileri
Hazırlama süresi: 20 dakika
Pişirme süresi: Yaklaşık 70 dakika
Toplam süre: Yaklaşık 90 dakika
Porsiyon: 6 kişilik
Fırın sıcaklığı: 180°C
Mutfak: Fransız mutfağı
Tarif türü: Ana yemek
Yaklaşık enerji: Porsiyon başına 450 kcal
Bu süreler, porsiyon ve enerji bilgileri kaynak tarifte verilen değerlere dayanmaktadır.
Bu Tarifi Neden Seveceksiniz?
- Tek fırın kabında kolayca hazırlanır.
- Kremalı ve yumuşak bir iç dokuya sahiptir.
- Üzerinde altın renkli, çıtır bir peynir tabakası oluşur.
- Çocukların ve yetişkinlerin sevebileceği hafif aromalı bir yemektir.
- Önceden hazırlanıp servis saatinde fırına verilebilir.
- Jambon yerine hindi füme veya tavuk füme kullanılabilir.
- Farklı peynir çeşitleriyle kolayca uyarlanabilir.
- Yanında yalnızca salatayla tam bir öğün hâline gelir.
Jambonlu Patates Graten İçin Malzemeler
Ana malzemeler
- 1 kg sert dokulu patates
- 300 g dilimlenmiş beyaz jambon veya füme jambon
- 200 g rendelenmiş peynir
- 400 ml tam yağlı sıvı krema
- 100 ml süt
- 2 diş sarımsak
- 1 çay kaşığı kuru kekik
- Tuz
- Taze çekilmiş karabiber
- Fırın kabını yağlamak için tereyağı
Kaynak tarifte peynir olarak emmental, comté veya gruyère önerilmektedir.
Türkiye’de kullanılabilecek peynirler
- Kaşar peyniri
- Eski kaşar
- Mozzarella
- Gravyer
- Emmental
- İzmir tulumu ile kaşar karışımı
En iyi sonuç için iyi eriyen fakat çok fazla su bırakmayan bir peynir tercih edin.
Domuz Eti İçermeyen Alternatifler
Tarifteki klasik jambon yerine aşağıdaki seçeneklerden biri kullanılabilir:
- Hindi jambon
- Hindi füme
- Tavuk jambon
- Tavuk füme
- Füme dana eti
- İnce dilimlenmiş dana jambon
- Önceden pişirilmiş tavuk göğsü
Hindi veya tavuk füme kullanırken ürünün tuz oranını kontrol edin. Füme ürünler tuzlu olabileceği için kremalı karışıma tuz eklemeden önce tadına bakmak daha dengeli sonuç verir.
Graten İçin Hangi Patates Kullanılmalı?
Şeklini koruyan, pişerken tamamen dağılmayan sert dokulu patatesler bu tarif için daha uygundur.
Çok unlu patatesler uzun pişirme süresinde parçalanabilir. Çok sulu patatesler ise kremalı sosun kıvamını inceltebilir.
Patateslerin benzer büyüklükte olması, eşit kalınlıkta dilimlenmesini kolaylaştırır.
Patatesler Ne Kadar İnce Dilimlenmeli?
Patatesleri yaklaşık 2–3 mm kalınlığında dilimleyin.
Dilimler çok kalın olursa iç kısımları geç pişebilir. Çok ince dilimler ise karıştırma ve servis sırasında kolayca parçalanabilir.
Mümkünse mandolin dilimleyici kullanın. Böylece bütün patates dilimleri aynı kalınlıkta olur ve eşit sürede pişer.
Gerekli Mutfak Ekipmanları
- Orta boy fırın kabı
- Kesme tahtası
- Keskin bıçak
- Mandolin dilimleyici, isteğe bağlı
- Büyük karıştırma kâsesi
- Küçük sos kabı
- Rende
- Alüminyum folyo
- Fırın eldiveni
Jambonlu ve Peynirli Patates Graten Nasıl Yapılır?
1. Fırını ısıtın
Fırını alt-üst ayarda 180°C’ye önceden ısıtın.
Fanlı fırın kullanıyorsanız sıcaklığı yaklaşık 170°C’ye düşürebilirsiniz.
Kaynak tarifte gratenin 180°C’de pişirilmesi önerilmektedir.
2. Fırın kabını hazırlayın
Fırın kabının tabanını ve kenarlarını ince bir tabaka tereyağıyla yağlayın.
Sarımsak dişlerinden birini ikiye kesin ve kabın iç yüzeyine sürün. Bu işlem gratene hafif fakat dengeli bir sarımsak aroması verir.
3. Patatesleri hazırlayın
Patateslerin kabuklarını soyun ve yıkayın.
Patatesleri temiz bir bez veya kâğıt havluyla kurulayın. Ardından mümkün olduğunca ince ve eşit yuvarlak dilimler hâlinde kesin.
Kaynak tarifte patateslerin soyulup ince halkalar hâlinde dilimlenmesi belirtilmektedir.
4. Sarımsağı doğrayın
Kalan sarımsakları ince ince doğrayın veya rendeleyin.
Sarımsağı krema ve süt karışımına ekleyerek aromasının bütün yemeğe eşit dağılmasını sağlayabilirsiniz.
5. Kremalı sosu hazırlayın
Bir kâsede sıvı kremayı ve sütü karıştırın.
İnce doğranmış sarımsağı, kuru kekiği, bir miktar karabiberi ve kontrollü şekilde tuzu ekleyin.
Jambon ve peynir tuzlu olabileceği için sosu fazla tuzlamayın.
6. İlk patates katını yerleştirin
Yağlanmış fırın kabının tabanına patates dilimlerini hafifçe üst üste gelecek şekilde dizin.
Katın her yerinde benzer miktarda patates bulunmasına dikkat edin. Böylece graten servis sırasında düzgün dilimlenir.
7. Jambonu ekleyin
Patateslerin üzerine jambon dilimlerinin bir bölümünü yerleştirin.
Jambon dilimleri büyükse küçük parçalara ayırabilir veya ince şeritler hâlinde kesebilirsiniz.
8. Peynir serpin
Jambonun üzerine rendelenmiş peynirin bir bölümünü serpin.
Peynirin tamamını bu aşamada kullanmayın. Üst yüzey için yeterli miktar ayırın.
9. Katları tekrarlayın
Patates, jambon ve peynir katlarını malzemeler bitinceye kadar aynı sırayla tekrarlayın.
En üst katın patates olması daha düzgün bir görünüm sağlar.
Kaynak tarifte patates ve jambonun kat kat yerleştirilmesi, ardından krema ve peynirin eklenmesi önerilmektedir.
10. Kremalı karışımı dökün
Hazırladığınız krema ve süt karışımını yavaşça fırın kabına dökün.
Sosun bütün katların arasına ulaşması için kabı tezgâha birkaç kez hafifçe vurabilirsiniz.
Patateslerin tamamen sıvı içinde yüzmesine gerek yoktur. Pişirme sırasında patatesler yumuşar ve sos koyulaşır.
11. Kalan peyniri ekleyin
Ayırdığınız rendelenmiş peyniri gratinin üst yüzeyine eşit biçimde serpin.
Daha çıtır bir üst tabaka için peynirin üzerine çok az galeta unu ekleyebilirsiniz.
12. Fırın kabını kapatın
Kabın üzerini alüminyum folyoyla kapatın.
Folyonun peynire yapışmaması için hafif kubbeli biçimde yerleştirin.
İlk aşamada kabın kapalı olması, patateslerin kurumadan buharla yumuşamasına yardımcı olur.
13. İlk pişirme aşaması
Grateni önceden ısıtılmış fırında yaklaşık 45 dakika, üzeri kapalı şekilde pişirin.
Kaynak tarifte ilk pişirme süresi 45 dakika olarak verilmektedir.
14. Folyoyu çıkarın
İlk 45 dakikanın sonunda fırın kabını dikkatlice çıkarın ve folyoyu kaldırın.
Patateslerin pişip pişmediğini ince bir bıçakla kontrol edin. Bıçak dilimlerin arasına kolayca girmeye başlamalıdır.
15. Üzerini kızartın
Grateni üstü açık şekilde yeniden fırına koyun.
Peynir eriyip altın rengini alıncaya kadar 20–25 dakika daha pişirin.
Kaynak tarifte gratenin 45 dakika kapalı, ardından 20–25 dakika açık olarak pişirilmesi önerilmektedir.
16. Pişme kontrolü yapın
Patateslerin merkezine ince bir bıçak batırın.
Bıçak herhangi bir dirençle karşılaşmadan giriyorsa patatesler pişmiştir. Üst yüzeyin altın renkli ve hafif çıtır olması gerekir.
17. Dinlendirin
Grateni fırından çıkardıktan sonra yaklaşık 10 dakika dinlendirin.
Bu süre içinde kremalı sos hafifçe koyulaşır ve katlar daha düzgün biçimde kesilebilir.
18. Servis edin
Grateni kare veya dikdörtgen porsiyonlara ayırın.
Üzerine taze kekik, maydanoz veya biraz karabiber serpip sıcak servis edin.
Mükemmel Patates Graten İçin Püf Noktaları
Patatesleri eşit kalınlıkta kesin
Farklı kalınlıktaki dilimler aynı sürede pişmez. Bazıları sert kalırken bazıları tamamen dağılabilir.
Patatesleri suda bekletmeyin
Kesilmiş patatesleri uzun süre suda bekletmek yüzeydeki nişastanın azalmasına neden olur.
Nişasta, kremalı sosun hafifçe koyulaşmasına yardımcı olur.
İlk aşamada mutlaka üzerini kapatın
Gratenin ilk bölümde kapalı pişmesi patateslerin yumuşamasını sağlar.
Yalnızca açık pişirilirse üst yüzey erken kızarabilir ancak iç kısımdaki patatesler sert kalabilir.
Dinlendirmeden kesmeyin
Fırından çıkan gratenin sosu oldukça akışkan olabilir.
Yaklaşık 10 dakika bekletmek hem lezzeti hem de sunumu iyileştirir.
Tuzu kontrollü ekleyin
Peynir ve füme et ürünleri zaten tuz içerir.
Sosu hazırlarken az miktarda tuz kullanın, gerekirse servis sırasında ekleyin.
Graten Neden Sulu Oldu?
Gratenin fazla sulu olmasının birkaç nedeni olabilir:
- Patateslerin çok sulu bir tür olması
- Fazla miktarda süt kullanılması
- Yeterince uzun pişirilmemesi
- Fırından çıkar çıkmaz kesilmesi
- Dondurulmuş ürünlerin suyunun alınmaması
- Az yağlı ve kıvamı düşük krema kullanılması
Grateni fırından çıktıktan sonra mutlaka dinlendirin. Sos soğudukça koyulaşacaktır.
Patatesler Neden Sert Kaldı?
- Patates dilimleri çok kalın kesilmiş olabilir.
- Fırın yeterince ısıtılmamış olabilir.
- Kabın üzeri ilk aşamada kapatılmamış olabilir.
- Pişirme süresi yetersiz kalmış olabilir.
- Kullanılan patates çeşidi geç pişiyor olabilir.
Üst yüzey erken kızardıysa kabı yeniden folyoyla kapatıp patatesler yumuşayıncaya kadar pişirmeye devam edin.
Tarif Çeşitleri
Tavuklu patates graten
Jambon yerine küçük doğranmış, önceden pişirilmiş tavuk göğsü kullanın.
Tavuğu köri, kekik veya toz kırmızı biberle hafifçe tatlandırabilirsiniz.
Mantarlı patates graten
Dilimlenmiş mantarları tavada suyunu çekinceye kadar soteleyin.
Mantarları jambon katlarının arasına ekleyin.
Ispanaklı patates graten
Ispanağı kısa süre tavada çevirip fazla suyunu sıkın.
Patates katlarının arasına ıspanak ve peynir ekleyerek daha renkli bir yemek hazırlayın.
Brokolili patates graten
Brokoliyi küçük çiçeklere ayırıp kısa süre haşlayın.
Patateslerin arasına yerleştirin ve üzerine kaşar peyniri serpin.
Beşamel soslu patates graten
Krema ve süt yerine tereyağı, un ve sütle hazırlanan hafif bir beşamel sos kullanabilirsiniz.
Bu versiyon daha yoğun ve klasik bir kıvama sahip olur.
Üç peynirli patates graten
Kaşar, mozzarella ve parmesan karışımı kullanın.
Mozzarella uzayan bir doku, parmesan ise güçlü ve tuzlu bir aroma verir.
Acılı patates graten
Kremalı karışıma pul biber, isot veya füme kırmızı biber ekleyin.
Soğanlı patates graten
İnce dilimlenmiş kuru soğanı az miktarda tereyağında yumuşatın ve patates katlarının arasına ekleyin.
Patates Gratenin Yanında Ne Servis Edilir?
- Yeşil salata
- Roka ve domates salatası
- Izgara sebzeler
- Domates çorbası
- Mantar çorbası
- Izgara tavuk
- Fırında balık
- Buharda pişmiş sebzeler
- Kornişon turşu
- Sarımsaklı yoğurt
Graten oldukça kremalı ve doyurucu olduğu için yanında hafif, ekşi veya taze bir salata servis etmek iyi bir denge oluşturur.
Önceden Hazırlanabilir mi?
Evet. Grateni katlarıyla birlikte hazırlayıp üzerini kapatarak birkaç saat buzdolabında bekletebilirsiniz.
Pişirmeden yaklaşık 20 dakika önce buzdolabından çıkarın. Çok soğuk bir cam kabı doğrudan sıcak fırına koymayın.
Grateni bir gün önceden tamamen pişirmek de mümkündür. Servis öncesinde üzerini kapatarak yeniden ısıtın, son birkaç dakika açık şekilde kızartın.
Nasıl Saklanır?
Artan grateni tamamen soğuduktan sonra hava almayan bir kaba aktarın veya fırın kabının üzerini sıkıca kapatın.
Buzdolabında yaklaşık üç gün saklayabilirsiniz.
Deniz ürünü veya başka hassas malzemeler eklediyseniz daha kısa sürede tüketin.
Nasıl Yeniden Isıtılır?
Grateni 170–180°C fırında, üzeri kapalı şekilde 15–20 dakika ısıtın.
Son beş dakika folyoyu kaldırarak peynirli yüzeyin yeniden kızarmasını sağlayın.
Mikrodalga fırın kullanılabilir ancak üst yüzeyin çıtır dokusu azalabilir.
Dondurulabilir mi?
Patates graten dondurulabilir ancak çözüldükten sonra kremalı sosun dokusu hafifçe değişebilir.
Tamamen soğuyan grateni porsiyonlara ayırıp hava almayacak şekilde paketleyin.
Buzdolabında yavaşça çözdürdükten sonra fırında yeniden ısıtın.
Sık Yapılan Hatalar
- Patatesleri kalın dilimlemek
- Sert patatesleri yeterince uzun pişirmemek
- İlk aşamada kabın üzerini kapatmamak
- Fazla tuz eklemek
- Çok sulu peynir kullanmak
- Kremalı karışımı gereğinden fazla dökmek
- Grateni dinlendirmeden kesmek
- Üst yüzeyi yeterince kızartmamak
- Çok küçük bir fırın kabı kullanmak
Sıkça Sorulan Sorular
Jambon yerine ne kullanılabilir?
Hindi füme, tavuk füme, dana jambon veya önceden pişirilmiş tavuk kullanılabilir.
Kaşar peyniri kullanılabilir mi?
Evet. Kaşar peyniri Türkiye’de bu tarif için en pratik seçeneklerden biridir.
Daha yoğun aroma için eski kaşarla karıştırabilirsiniz.
Krema yerine yalnızca süt kullanılabilir mi?
Kullanılabilir ancak sos daha ince ve daha az kremalı olur.
Sütün bir bölümünü beşamel sosla desteklemek daha iyi sonuç verebilir.
Patatesler önceden haşlanmalı mı?
Tarifte çiğ ve ince dilimlenmiş patates kullanılır.
Pişirme süresini kısaltmak için patatesleri birkaç dakika ön haşlamadan geçirebilirsiniz; ancak tamamen pişirmeyin.
Üzeri neden kızarmadı?
Fırının üst ısıtma ayarı zayıf olabilir.
Son birkaç dakika ızgara ayarını açabilirsiniz. Peynirin yanmaması için sürekli kontrol edin.
Graten neden dağıldı?
Fırından çıkar çıkmaz kesilmiş veya fazla sıvı kullanılmış olabilir.
Servisten önce en az 10 dakika dinlendirin.
Laktozsuz hazırlanabilir mi?
Laktozsuz süt, laktozsuz krema ve uygun bir peynir kullanılabilir.
Vejetaryen versiyonu yapılabilir mi?
Evet. Jambonu çıkarıp yerine mantar, ıspanak, brokoli veya kabak ekleyebilirsiniz.
Sonuç
Jambonlu ve peynirli patates graten; ince dilimlenmiş patatesleri, kremalı sosu, füme et aroması ve altın renkli peynir tabakasıyla sıcak, doyurucu ve kolay bir aile yemeğidir.
Başarılı sonuç için patatesleri eşit kalınlıkta kesmek, katları düzenli yerleştirmek ve grateni önce 45 dakika kapalı, ardından 20–25 dakika açık şekilde 180°C’de pişirmek gerekir.
Klasik jambon yerine hindi veya tavuk füme kullanarak tarifi yerel damak tadına ve farklı beslenme tercihlerine kolayca uyarlayabilirsiniz.
